NTVMSNBC‘de okuduğum bir haber üzerine geçen gün yazdığım İnternet tarayıcı programları kullanımı ile zeka arasındaki bir araştırmadan bahseden yazımı ertesi gün güncellemek zorunda kaldım. Çünkü İnternet Explorer kullananların daha düşük zekalı çıktığını gösteren bu araştırma, düzmece çıkmıştı. Yazımı ve ilgili güncellemeyi okumak için burayı tıklayabilirsiniz.
Bu haber sadece NTVMSNBC’de çıkmamıştı, CNN, Forbes ve BBC gibi kurumlar da böyle ilgi çekici bir habere çok da araştırma yapmadan, balıklama atlamış ve görünürde profesyonel görünen ama Kanadalı bir araştırma şirketine ait olduğu gözüken ama kısa süre önce kurulmuş, çalışanların fotoğraflarının başka bir ülkedeki araştırma şirketinin web sitesinden kopyalanarak konduğu anlaşılan bir web sitesinden bu raporu kaynak göstererek haber yapmışlardı.
Mesleği habercilik olan insanların bile böyle bir hata yapması, sıradan İnternet kullanıcılarının İnternette çıkan haberlere inanma yatkınlığının ne kadar çok olabileceğini gösteriyor olsa gerek. Ben de bunun üzerine Google’da kısa bir araştırma yaparak bu konuyla ilgili yazılmış bir şeyler var mı diye bakmak istedim ve iki blog yazarının yazılarına ulaştım.
Bu yazılardan ilki, çoğu İnternet kullanıcısının güvenilir bir kaynak olarak gördüğü ve sanal ansiklopedi olarak tanımlayabileceğimiz Wikipedia ile ilgili. Wikipedia, İnternet kullanıcılarının her türlü konuda bilgi girişi yapabildiği ve ortak bir çalışmanın ürünü. Herkes bir makale ekleyebiliyor ve bu makaleler 1.400 kişilik bir ekip tarafından kontrol ediliyor. Wikipedia’nın oluşturulma mantığından ötürü Nature dergisi Britannica ile Wikipedia arasında bir karşılaştırma yapıyor. Aynı konu ile ilgili 42 makale karşılaştırılıyor, Britannica’da 3, Wikipedia’da 4 yanlış bilgi hatası çıkıyor. Bulunan 8 ciddi hata ise paylaşılıyor. Yanlış anlaşılabilecek bilgi sayısı da Wikipedia’da 162 iken Britannica’da 123 çıkıyor (Yazının tümünü buradan okuyabilirsiniz.).
Bu araştırma’da Wikipedia’nın güvenilirlik konusunda Britannica’dan aşağı kalır bir yanı olmadığını gösterse de Wikipedia, her an bir kişi tarafından istendiği gibi düzenlenebilmekte. Örneğin ben beğenmediğim tarihi bir bilgiyi şu anda giriş yapıp değiştirebilirim. Böyle bir denemem oldu ve bir ya da iki gün bu değişiklik, sitede durdu. Daha sonra kontrol eden yetkili bir kullanıcı tarafından bilgi düzeltildi. Kısa süreli de olsa bilgiyi manipüle etme şansımın olması Wikipedia’yı benim gözümde Britannica’dan daha güvenli bir ansiklopedi haline getirmiyor.
Diğer yazı da Twitter’ın güvenilirliği ile ilgili. Twitter, anlık bilgi paylaşımı konusunda şu anda dünyada en çok kullanılan sistem. Bu da Twitter’ı anlık olaylar konusunda mükemmel bir bilgi kaynağı haline getiriyor. Yahoo araştırmacıları da bu bilgi kaynağının ne kadar güvenilir olduğunu incelemek üzere bir araştırma yapmışlar. Araştırmanın sonucuna göre paylaşılan bilgi güvenilirliği oranı %86 gibi oldukça yüksek bir yüzde olarak çıkmış. Kişinin paylaştığı bilginin güvenilirlik oranının, kişinin takip edilme oranı ve üyelik süresi ile doğru orantılı olduğu da ortaya çıkmış ((Yazının tümünü buradan okuyabilirsiniz.).
Sonuç olarak, İnternet mükemmel bir bilgi kaynağı ve her geçen gün bu konumunu güçlendirmeye devam edecek. Ancak sosyal medyanın güçlenmesi, daha çok insanın İnternet üzerinde yer alması, İnternet’e ve İnternet üzerinde ulaştığımız bilgiye daha bağımlı hale geldikçe bilginin doğruluğu konusu da önümüzdeki dönemde üstünde çalışılan ve farklı çözümler üretilen en önemli konulardan biri olacak diye düşünüyorum.
